We Francji, podobnie jak w Polsce, istnieje tzw. obowiązek alimentacyjny, który ciąży na obojgu rodzicach do momentu, gdy dziecko się usamodzielni, nawet po osiągnięciu pełnoletności, czyli do czasu, gdy zacznie utrzymywać się samodzielnie dzięki własnej pracy.

Zgodnie z francuskim Kodeksem Cywilnym: „Każdy z rodziców utrzymuje dzieci proporcjonalnie do swoich zarobków, zarobków drugiego rodzica i potrzeb dziecka. Obowiązek ten nie ustaje automatycznie z chwilą osiągnięcia przez dziecko pełnoletności” (artykuł 371-2 Kodeksu Cywilnego).

Aby uzyskać alimenty, należy albo porozumieć się z drugim rodzicem, albo – w przeciwnym razie – złożyć wniosek do sądu o ich przyznanie.

O alimenty można także ubiegać się przy okazji rozwodu lub separacji.

Przy ustalaniu alimentów, sąd rodzinny bierze pod wzgląd zarobki każdego z rodziców oraz rozpatruje potrzeby dziecka, m.in. przez pryzmat poziomu życia rodziców.

Sąd sprawdza, jaką kwotą dysponuje każdy z rodziców po zapłaceniu stałych rachunków i miesięcznych wydatków (kredyt, czynsz, rachunki za prąd, gaz, wodę, Internet itp.)

W dodatku sąd bierze pod uwagę miesięczny koszt utrzymania dziecka – chodzi tu również o stałe rachunki, a nie o wydatki na jedzenie, ubrania czy kosmetyki, lecz takie koszty jak: szkoła (prywatna czy publiczna), stołówka, zajęcia dodatkowe, korepetycje, nierefundowane leczenie itd. Należy więc szczegółowo wyliczyć wydatki związane z utrzymaniem i wychowaniem dziecka.

Kluczowe jest przekazanie do sądu dowodów potwierdzających przedstawianą sytuację finansową – np. wyliczenie podatkowe („avis d’imposition”), wypłaty z ostatnich trzech miesięcy („fiche de paye”), rachunki.

Wpływ na wysokość alimentów ma również organizacja kontaktów z dzieckiem. Jeśli miejsce zamieszkania dziecka ustalone jest np. u matki, a ojciec widuje się z dzieckiem co drugi weekend, alimenty mogą być wyższe niż w przypadku opieki naprzemiennej, ponieważ w pierwszym przypadku matka ponosi większe koszty związane z utrzymaniem dziecka. Jednak, w zależności od sytuacji finansowej rodziców, nawet przy opiece naprzemiennej („résidence alternée”) – czyli tydzień u mamy, tydzień u taty – możliwe jest uzyskanie alimentów.

Sąd decyduje o wysokości alimentów proporcjonalnie do sytuacji, na podstawie przedstawionych dowodów.

Jeśli po wydaniu postanowienia okoliczności się zmienią, zainteresowana strona może złożyć wniosek o podwyższenie lub obniżenie alimentów.

Należy wtedy wykazać, że sytuacja wygląda inaczej niż w chwili wydania postanowienia przez sąd – np. rodzic płacący alimenty stracił pracę, założył nową rodzinę i dysponuje mniejszymi środkami albo zachorował. Wówczas może on ubiegać się o obniżenie obowiązku alimentacyjnego.

Działa to także w drugą stronę, na przykład, gdy dziecko rośnie i jego potrzeby się zwiększają. Z czasem podwyższenie zasądzonych wcześniej alimentów może stać się konieczne.

Mec. Monika Morawska, Adwokat w Paryżu

We Francji, tak jak w Polsce, istnieje rozwód i separacja (czyli „divorce” i „séparation de corps”). Często pojawia się pytanie, jaka jest między nimi różnica.

Rozwód to formalne rozwiązanie małżeństwa, podczas gdy separacja jedynie uchyla wspólnotę małżeńską. Strony pozostają małżeństwem, ale mają prawo mieszkać osobno, a ich ustrój majątkowy zostaje zmieniony na rozdzielność majątkową, co oznacza, że każdy małżonek posiada odrębny majątek, własne zarobki. Małżonkowie płacą również podatki osobno.

Zasadniczą różnicą między rozwodem a separacją jest to, że po orzeczeniu rozwodu można zawrzeć ponownie małżeństwo, podczas gdy po separacji taka możliwość nie istnieje. Co więcej, w separacji nadal obowiązuje wierność małżeńska.

Postępowanie : We Francji, procedura dotycząca separacji jest bardzo podobna to postępowania rozwodowego – należy złożyć tzw. „ pozew o separację” („assignation en séparation”), po czym odbędą się dwie rozprawy: pierwsza będzie dotyczyła zabezpieczenia sytuacji podczas postępowania. Sąd zadecyduje np. o alimentach czy kontaktach z dziećmi.

Ostateczna rozprawa, na której sąd orzeka separację, odbywa się po około roku. Może to być separacja z orzeczeniem o winie lub bez.

W trakcie trwania sprawy małżonkowie mogą złożyć wniosek o przekształcenie postępowania separacyjnego w postępowanie rozwodowe. Separację można również w każdej chwili uchylić.

Tak więc, aby podjąć właściwą decyzję, dotyczącą wystąpienia o rozwód bądź separację, należy przede wszystkim zastanowić się nad przyszłością. Kluczowe jest zrozumienie istoty rozwodu i odpowiedzenie sobie na kilka pytań: – Jak wyobrażasz sobie dalsze życie? Czy uważasz, że możliwe jest dzielenie go ze współmałżonkiem? Jakie uczucia żywisz wobec niego? Jak będzie wyglądać twoje życie po rozwodzie lub separacji?

Rozwód jest najlepszym rozwiązaniem, gdy nie widzisz żadnych szans na dalsze życie z małżonkiem i pragniesz zerwać wszelkie więzi, które Was łączą.

Na koniec warto dodać, że obywatele polscy mieszkający we Francji mają prawo do uzyskania zarówno separacji, jak i rozwodu przed sądem francuskim.

Mec. Monika Morawska, adwokat w Paryżu

Czy mogę się przeprowadzić z Francji do Polski z nieletnim dzieckiem bez zgody drugiego rodzica? To pytanie dotyczy rodziców, którzy mieszkają we Francji i jedno z nich chciałoby wrócić do Polski lub przeprowadzić się poza granice Francji z dzieckiem, które jest nieletnie.

Jeżeli rodzice sprawują razem władzę rodzicielską ( „autorité parentale”), zgoda drugiego rodzica jest obowiązkowa.

Nawet jeśli miejsce zamieszkania dziecka jest ustalone np. u matki, to nie oznacza, że ma ona prawo do samodzielnego decydowania, w jakim kraju dziecko będzie mieszkać. Jeżeli ojciec nie został pozbawiony władzy rodzicielskiej, to ma prawo współdecydować.

Należy być bardzo ostrożnym, ponieważ taka przeprowadzka może zostać uznana za nadużycie władzy rodzicielskiej. Zgodnie z prawem, wyjazd za granicę bez zgody drugiego rodzica to bezprawne uprowadzenie dziecka za granicę zgodnie z Konwencją Haską dotyczącą uprowadzenia dziecka za granicę z 1980 roku, którą Francja i Polska podpisały. Przedmiotem tej konwencji jest zapewnienie niezwłocznego powrotu dzieci bezprawnie uprowadzonych.

Natomiast, władza sądowa lub administracyjna może odmówić zarządzenia powrotu dziecka, jeżeli:

• istnieje poważne ryzyko, że powrót dziecka naraziłby je na szkodę fizyczną lub psychiczną albo w jakikolwiek inny sposób postawiłby je w sytuacji nie do zniesienia;
  
  
  
• stwierdzi, że dziecko sprzeciwia się powrotowi oraz że osiągnęło ono wiek i stopień dojrzałości, przy którym właściwe jest uwzględnienie jego opinii.

Należy przypomnieć, że w lutym 2023 Polska została skazana przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, ponieważ polska procedura wydania dziecka za granicę trwa za długo. Po tym wyroku, być może, zapewnienie powrotu do Francji dzieci uprowadzonych bezprawnie do Polski przebiegać będzie szybciej.

Dodatkowo, we Francji tego typu uprowadzenie jest też przestępstwem i podlega karze do jednego roku pozbawienia wolności i grzywnie w wysokości do 15 000 euro.

Tak więc, jeśli np. matka dziecka planuje przeprowadzkę do Polski, musi uzyskać zgodę ojca. Natomiast, jeżeli ojciec się przeciwstawia, matka może złożyć wniosek do sądu rodzinnego we Francji, gdzie dziecko jest zameldowane, aby tutejszy sąd wyraził zgodę na wyjazd dziecka wraz z mamą.

W sądzie należy przedstawić dowody, że wyjazd rodzica jest konieczny np. z powodów zawodowych, finansowych czy osobistych, oraz że dla dobra dziecka powinno ono wyjechać z tym rodzicem, z którym jest bardziej związane emocjonalnie.

Należy również wykazać, jakie warunki życia dziecko będzie miało w Polsce – np. że rodzic posiada mieszkanie lub możliwość zamieszkania u bliskich, a także, że dziecko będzie mogło uczęszczać do przedszkola czy szkoły.

Na podstawie przedstawionych dowodów sąd podejmie decyzję, kierując się dobrem dziecka.

Mec. Monika Morawska, adwokat w Paryżu